Bir Kütüphane Düşünün

Bugün size bir kütüphane gezisinden bahsedeceğim. Kütüphanenin neresi gezilir demeyin. Mimarisiyle, hikayesiyle beni etkileyen bir kütüphane. Hükümdarlar ve bazı medeniyetler arkalarında gücünü, kuvvetini, kahramanlığını gösteren yapılar, heykeller inşa edebilirken sanata, mimariye ve kütüphaneciliğe önem veren bir uygarlığın eseri. Efes, Celsus Kütüphanesi

Yazının bulunması ile olanaklı hale gelen “bilginin kayıt altına alınması ve diğer insanlara kullandırılması”  gerçeği ile kütüphaneler oluşturulmaya başlanmıştır. Bu sebeple Celsus Kütüphanesi M.S. 135 yılında Efes valisi Julius Celsus Polemaeanus onuruna oğlu Gaius Julius Aquila tarafından yaptırılmıştır (Casson, 2001) çünkü Celsus, ölümünden önce 25.000 altın para  ( $ 400 000 ) miras bırakmış ve bununla kütüphane yapılmasını ve kalan para ile kitap alınmasını vasiyet etmiştir.

Jpeg

Bir yönetici düşünün miras olarak okumayı, okutmayı teşvik etmek için kütüphane bırakıyor, aynı zamanda kendi lahitini ( mezarını ) de bu kütüphanenin altına gömdürüyor. Kendi mezarı üzerine, kendi kemikleri üzerine kütüphane kurulmuştur. Bir düşünsenize mezarınızın üzerinde bilimin ve ilimin simgesi bir kütüphane. Kitaba verdiği önem buradan bile anlaşılabilir.  Kim için? Halkı için, insanlar için. İnsanlar okusun ki bir şeyler öğrensin, aklını kitaplarla zenginleştirebilsin diye.

Jpeg

 

Efes uygarlığı kıyıya yakın, limanı bulunan ve batıyla içli dışlı olan bir uygarlıktır. Batının etkilerini Efes de görmek mümkündür. Efes bu yüzden doğu-batı sentezini bir arada bulunduran bir uygarlıktır, ve kitaplarda bunun etkisi görülmektedir. Kısacası bir kültür merkezidir. Bu yüzden Celsus kütüphanesi dünyada en önemli kütüphanelerden biridir. Çok çeşitli eserler vardır. Kütüphanede yaklaşık 9.500 ile 12.000 arasında kitap rulosu bulunduğu tahmin edilmektedir (Padfield, 2005). Kütüphane de sanatın esintilerinin de görmek mümkündür. 2 katlı olarak inşa edilmiş ve insanların okuyabilmesi için okuma salonu bulunmaktadır. Kütüphane giriş kapısında Celsus’un  dört önemli kişiliğini simgeleyen kadın heykeller mevcuttur.

Bunlar;

Bilgeliği ve aklı temsil eden Sophia

Erdem ve karakteri temsil eden Arete

Kader ve muhakemeyi temsil eden Ennoia

İlim ve bilimi temsil eden Episteme heykelleridir.

Bu özelliklere bakılırsa Celsus belki de bir filozoftu.

Jpeg
Episteme
Kitaplık yalnızca 150 yıl amacına hizmet etmiş, maalesef yağmalara sahne olmuştur ama en büyük yıkım ise depremden dolayı meydana gelmiştir. Keşke daha uzun ayakta durabilseydi… Keşke insanlığa daha fazla hizmet edebilseydi.

 

Kaynak 

Türk Kütüphaneciliği 25, 1 (2011), s. 86-96 Zehra Taşkın

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s